Oefenweek variabele voertuigbezetting

maandag, 30 januari 2012 14:49

In de week van 7 tot en met 11 november zijn 32 brandweerlieden uit de regio  naar het Zweedse Revinge geweest voor een realistische oefenweek met een bijzonder tintje. Het vijfdaagse oefenprogramma stond volledig in het teken van de variabele voertuigbezetting.

Binnen de VRU is de variabele voertuigbezetting al enkele jaren een hot item. In Utrecht en Amersfoort zijn in 2008 en 2009 succesvolle pilots gehouden met een zogenaamde TS4-bezetting. Die proeven werden destijds in het leven geroepen om te onderzoeken of uitrukken met een beperkte bezetting een antwoord kon zijn op knelpunten bij de opkomst van vrijwilligers. In Utrecht is deze ‘dynamische voertuigbezetting’ inmiddels volledig ingevoerd in de bedrijfsvoering van het korps. In Amersfoort heeft de pilot vooralsnog geen vervolg gekregen. Daarnaast is Soesterberg aangehaakt bij de variabele uitruksystematiek. De ervaringen van deze drie pilots hebben nu geleid tot een regionale aanpak met een bredere focus op dit thema.

Toolbox

Onder de vlag van het uitvoeringsprogramma Brandweerzorg werkt de VRU aan het inrichten van een toekomstbestendige brandweerorganisatie. Een van de elementen daarin is het leveren van ‘zorg op maat’. We onderzoeken de mogelijkheden van variabele voertuigbezetting om, in relatie tot de risico’s, de (paraatheids)organisatie zo goed mogelijk in te richten. We gaan dan ook onderzoeken wat de mogelijkheden zijn met betrekking tot variabele voertuigbezetting en brengen de daarbij behorende concequenties in beeld.

Bij mogelijke invoering van zo’n flexibele uitruksystematiek komt wel het een en ander kijken. In vier deelprojecten worden verschillende aspecten uitgediept om goede randvoorwaarden te scheppen. Benoemd zijn de deelprojecten opleiden/trainen/oefenen, uitrusting/materieel/logistiek, plannen en procedures, en meerdaags realistisch oefenen. De trainingsweek in Zweden in november valt onder dit laatste deelproject.

Deelprojectleider Jan Hazeleger licht toe hoe de oefenweek in zijn werk gaat en wat de te behalen doelen zijn: “We gaan met vier tankautospuitbemanningen naar het trainingscentrum in Revinge om ervaring op te doen met experimentele tactieken en technieken. Training van basisvaardigheden zoals straalpijpvoering is tijdens deze week in mindere mate aan de orde, de focus ligt met name op de systematiek van optreden met variabele bezettingen. De mensen die meegaan hebben allemaal al ervaring of affiniteit met de TS4-systematiek en hebben al eerder aan een realistisch trainingsprogramma in Zweden deelgenomen. Op deze manier willen we maximaal rendement halen uit het beproeven van nieuwe methodieken. We zijn met verschillende leveranciers in overleg over experimentele voertuigen, die we voor die week in bruikleen kunnen krijgen. Met Ziegler hebben we al een overeenkomst gesloten voor het gebruik van een door hen gebouwde snelle interventie-eenheid.”

Een kant en klare doctrine voor uitruk en inzet met variabele voertuigbezetting zal de oefenweek niet opleveren. Het programma is voor de deelnemers primair bedoeld om praktijkervaring op te doen en in beeld te brengen welke ervaringen en wat voor gevoel manschappen en bevelvoerders hebben tijdens de inzet in variabele samenstellingen. Jan Hazeleger: “Het leren kennen van de mogelijkheden en beperkingen tijdens een inzet met twee of vier man en het verkennen van de risicobeleving zijn de doelen waar we ons op richten. Uiteindelijk moeten de uitkomsten een toolbox voor leidinggevenden opleveren: een keuzematrix voor uitruksterkte en blusmiddelen voor uiteenlopende scenario’s. Tot die keuzeopties behoren dan, naast de standaard hogedrukinzet, ook alternatieve technieken zoals de blusbom of bluslansen. Ook dergelijke middelen willen we daarom, indien mogelijk, bij de oefenweek betrekken. En variabele voertuigbezetting gaat niet alleen over ‘meer’ of ‘minder’ maar juist over ‘anders’. We willen onze mensen en middelen op een goede manier inzetten. Het is onze taak om voor de burger een snelle en doeltreffende hulpverlening te organiseren. Misschien blijkt dat twee eenheden van vier personen in sommige omstandigheden een betere keuze is dan één eenheid van zes. Alles draait om een effectieve inzet van mensen en middelen voor de te klaren klus. De benodigde slagkracht voor de maatgevende scenario's staan absoluut niet ter discussie. Wij onderzoeken alleen of we de benodigde slagkracht op een andere (variabele) wijze kunnen opbouwen. Het argument van sommige critici dat variabele voertuigbezetting alleen wordt ingegeven door een bezuinigingsopdracht, klopt niet.

Veiligheidsdogma

Een andere misvatting is volgens Hazeleger het veelgehoorde dogma dat alleen met een standaard uitrukbezetting van zes man een veilige inzet mogelijk is. Een visie die volgens hem niet op enig wetenschappelijk onderzoek is gestoeld. “Met een ploeg van zes man lopen de mensen in de frontlinie per saldo evenveel risico als bij een sterkte van vier man. Het is altijd zo, los van variabele voertuigbezetting, dat je moet nadenken over risico’s en het afwegen van mogelijkheden en beperkingen. Veiligheid zit in de mens zelf. Een ieder moet zichzelf altijd de vraag stellen: 'Wat kan ik in de huidige omstandigheden wel en niet aan?' De oefenweek moet praktische kennis en ervaring opleveren, waarmee we de toekomstige repressieve organisatie beter onderbouwd kunnen inrichten. We doen dit overigens niet alleen. Ook de NVBR en onderzoekers van het NIFV kijken mee en zullen ondersteuning leveren bij het evalueren van de resultaten. Ook het land heeft hier immers baat bij. Variabele voertuigbezetting en dynamische brandweerzorg zijn landelijke ontwikkelingsthema’s. Met deze praktijkweek doet de VRU mee in de voorste linie.”